دحج د اداکولو طریقه (لنډ او مفصل)

 

دحج د اداکولو طریقه

کله چه حاجی مقیات ته ورسی نو له هر څه لومړی باید اودس یا غُسل وکړی غسل کول غوره دی ، بیا احرام (یولنګ او یو څادر چه نوی یا منځل شوی وی) واغوندی او خوشبوئی به هم ووهی ،دوه رکعته لمونځ د اداکولو وروسته به د حج نیت وکړی دنیت په پای کې به تلبیه ووایې او دتلبیې په الفاظو کې به کمی نه راولی .

کله یې چه تلبیه وویله نوحاجی پوره محرم شو او د عبثوخبرو ،جنګ کولو،حلالی کولو ښکار کولو ،خولۍ او پګړﺉ په سر کولو ،سر اومخ پټولو،خوشبویی استعمالولو،ویښتانوخریلو،نوکانو اخیستلواو داسې موزو په پښوکولوڅخه چه ښنګری پټوی باید ځان وژغوری .

حمام ته ننوتل ،غسل کول ،اودملاڅخه همیانۍ تړل ورته روا دی .

کله چې حاجې احرام وتاړه نوپه هر لمانځه پسی به تلبیه ډیره ډیره وایې او هم به اوچتو ځایونو ختلو او ښکته کیدلو په وخت کې تلبیه وایی .

څه وخت چې مکی ته ورسید کعبې ته به لاړشی او دهغې په لیدلو به تهلیل او تکبیر داسې ووایی : لااله الاالله والله اکبر ،بیا به حجرالاسود ته مخ واړوی تکبیر ،تهلیل او درود به ووایی،.وروسته له هغې به لاسونه غوږونوته پورته کړی او که توان اوقدرت یې وی حجرالاس حجرالاسود به ښکل او مسحه کړی .

بیا به د بیت الله شریف او حطیم (حطیم هغه ځای دی چه په بیت الله پورې اړه لری) په څاپیر له ښی خوا نه په طواف شروع وکړی او اوه ګردشه به پوره کړی په داسې ډول چه په دریو لومړیو ګردشونو کې به پهلوانی تګ کوی او په نورو څلورو ګردشونوکې به په عادی حال ګرځی .

که وسه یې کیدله نوپه هرګردش او طواف په پای کې به حجرالاسود ته په رسیدو سره هغه ښکل او مسحه کړی او که وسه یې نه وه نو مخامخ به ورته ودریږی او د هغې په لور به د امسا یا لاس په ورغزولو سره د مسح کولو په څیر اشاره کوی .

داطواف سنت دی او د طواف قدوم په نامه یادیږی .

هرکله چه له طواف څخه وزګار شی نوبیا به دوه رکعته لمونځ په مقام ابراهیم او یا دجومات بل داسې ځای کې وکړی چه هلته امکان لری .

وروسته له هغوبه په صفا وخیږی او دبیت الله په لور به مخ کړی ،تکبیر ،تهلیل او درود به ووایی او دلاسونو په پورته کولوسره به خپل ځان او نورو ټولو مؤمنانو ته د خیر دعا وکړی .بیا به په عادی تګ سره مروی ته کوز شی . کله چه دصفااو مروی منځ ته ورسیږی نو دمیلین احضرین (دوه شنوڅلو)ترمنځ به سعی او منډه وکړی او مروی ته به د رسیدو په وخت کې د بیت الله په لور مخ کړی او دصفا دعا ګانی به وکړی .

دصفا او مروی تر منځ تګ راتګ چه له صفا نه یې پیل کوی او په مروی یې ختموی ټول اوه ګردشه پوره کوی په داسې ډول چې هر ځل تګ یو ګردش او بیرته راتګ بل ګردش شمیرل کیږی .

د ذی الحجی د اتمې ورځې مناسک : حاجی به د ذی الحجی د اتم ورځې (چه د ترویه ورځ یې بولی ) د سهار د لمانځه نه ورسته مِنی ته لاړشی او نهمه شپه به هلته په منا کې وکړی .

د ذی الحجی د نهمی ورځې مناسک : حاجی به د ذی الحجی په نهمه ورځ عرفات ته لاړشی او دلمر د زوال نه وروسته به دماسپښین او مازدیګرلمونځونه په یو آذان او دوه اقامتونو سره په یو وخت کې په جماعت وکړی او که چا په یواځې ځان سره بې له جماعت لمونځ کاوه نو دهر وخت لمونځ به بیل بیل او په خپل وخت اداکړی .

بیا به دعرفات په غونډۍ چه جبل الرحمت نومیږی ودریږی اوپه پوره عاجزۍ او زارۍ سره به دخیر دعاګانې وکړی .

دبطن عُرینه نومی ځای نه پورته د عرفات نور ټول میدان د موقف (ددریدو ځای) دی ،کله کله چه لمرپریوځې نو حاجی به په آرام ډول مزدلفې ته لاړ شی او هلته به د مشعرالحرام سره نژدی شپه وکړی ځکه چه په دغه ځای کې شپه کول مستحب دی .

همدلته به حاجیان د امام سره یو ځای د ماسخوتن په وخت کې د ماښام او ماسخوتن لمونځونه په یو اذان او یو اقامت په جماعت سره وکړی. خو که چا د ماښام لمونځ په لار کې یوازی کړی ؤ نو بیا پرې د لمانځه ګرځول لازم دی څو دامام سره یې په جماعت ادا کړی .

د ذی الحجی د لسمی ورځې مناسک :

کله چه په مزدلفه کې په حاجیانو سبا شی نو په تیاره کې به د سهار لمونځ د امام سره په جماعت وکړی اوخپل ځان او نورو مسلمانانو ته به دعا وکړی .پرته له بطن محسر څخه د مزدلفې ټوله ځمکه موقف (د دریدو ) ځای شمیرل کیږی . بیا به د لمر ختلو نه مخکې د عقبې جمرې د ویشتلو لپاره د منی په لور روان شی ،اوهلته به په اوو کاڼو جمره وولی .

کله چه له جمری ویشتلو نه وزګار شی نو بیا به ذبح (حلاله )وکړی او خپل سر او سنت به هم وخروی .بیا به مکی ته راشی طواف زیازت به وکړی – اوس د احرام ټولی پابندی ختمی شوی .

د اختر له دریمې ورځې نه وروسته ددی طواف کول مکروه دی او په وروسته کوونکوی یې دم لازمیږی .

د ذی الحجی د یوولسمی او دولسمې ورځې مناسک :

حاجیان به په دغو ورځو منی ته ځې او دزوال نه وروسته به دری واړه جمری ولی د جمرو ویشتلو په وخت کې به تکبیرونه وایې او بیا به دعا کوی د جمری ویشتل به له هغې جمری څخه پیل کوی کومه چې مسجد حنیف ته نژدی ده . په پای کې به د عقبی جمره وولی بیا به بیله ځنده مکی ته ځی او په محصب نومی ځای کې به کوز شی او حرم ته به ننوځی او دبیت الله شریف طواف به پرته له پهلوانۍ وکړی . داطواف په اطرافی حاجیانو واجب دی او دطواف وداع په نوم یادیږی .

په مکه کې په اوسیدونکو حاجیانو باندې دا طواف نشته .

ښځه په ټولو ذکر شوو حالاتو کې د نر په شان ده ،خود نر سره دومره فرق لری چه ښځه سرنه لوڅوی ،آواز به نه اوچتوی ،د میلین احضرین ترمنځ د تګ راتګ په وخت کې به سعی او منډه نکوی ،سربه نه خروی او په ټولو مراسمو کې به مخ سوڅ ساتی مګر د مخالت کولو په صورت ورباندې دم یا صدقه لازمیږی .

دحج ارکان ،واجبات او سنتونه

الف : د حج ارکان : هغه افعال دی چه که له حاجی څخه پاتې شی نوحج یې نه صحیح کیږی اوهغه دری دی 1- په عرفات دریدل 2- طواف زیارت یا افاضه 3- احرام

د حج واجبات :

 

1- له مقیاتو څخه احرام تړل

2- په طواف کې بل چاته زحمت نه رسول .

3- د طواف نه ورسته دوه رکعته لمونځ کول .

4- په اوداسه سره طواف کول .

5- د حجرالاسود نه په طواف پیل کول .

6- د بیت الله او حطیم په چاپیر طواف کول .

7-  په طواف کې بل چاته زحمت نه رسول .

 8- سعی د صسعی د صفا څخه شروع کول او په مروی پای ته رسول .

9- په سعی کې اوه کردشه پوره کول .

10- د عرفی د ورځی د زوال نه ورسته تر ماښام پورې په عرفات ودریدل .

11- په مزدلفه کې د مشعرالحرام سره یوه شیبه ودریدل .

12- د اختر په ورځو کې د عقبی جمرې ویشتل .

13- د حج یا عمرې په پای کې د ویښتانو خریل یا لنډول .

14- د اختر په اوله ورځ قربانی کول (د څاروی حلالول) اول ذبح بیا د ویښتانو خریل

15- د صفا او مروی د سعی کولو لپاره نیت کول .

16- طوا ف صدر کول

که له حاجی څخه کوم واجب عمل ترک شی نو دم (د څاروی حلاول ) پری لازمیږی که یې دا په توان کې نه وی یعنی اقتادی توان ونه لری نو لس روژی به نیسی دری ورځې په مکه کې او پاتی چې کله کور ته ورسیږی .

د حج سنتونه

1- د احرام تړلو لپاره۹ غسل .

2- طوا قدږم کول .

3- د احرام تړلو په وخت کې خوشبویی استعمالول.

4- تلبیه ویل

5- په هغه طوا کې د پهلوانۍ پیښی کول چه وروسته ترې د صفا او مروی سعی کیږی .

6- په طوا کې د پیهلوانۍ پیښی کول .

7- د طوا یت کول .

8- د طواف ګردشونه .

9- د طوا ګردشونه په پرله پسې ټوګه سرته رسول .

10- د سعی ګردشونه په پرله پسی ډول کول .

11- د عرفات لپاره په منا کې شپه کول .

12- په عرفات کې د ماسپښین او مازدیګر لمونځونه یو ځای د ماسپښین په وخ په حماعت ادا کول .

13- تر عرفات وروسته په مزدل کې شپه کول

14- په عرات کې د صخری (ډبرین ځای )سره ودریدل

لمونځ

غسل

حیض او نفاس

استنجاء

اودس

تیمم

دلمانځه فرضیت

دلمانځه اهمیت

له لمانځه نه غافله مسلمان ورور سره څو خبرې

د لمانځه وختونه

د لمانځه د ادا کولو طریقه

د لمانځه فرضونه

د لمانځه واجیبات او سنت

په التحیاتو کې د شهادت ګوتې پورته کولو مکمل تحقیق

د لمانځه ماتونکی او مکروهات

په کومو حالاتو کې باید لمونځ مات کړ شی

د سهوی سجده

په لمانځه کې خشوع

د مسافر او ناروغ لمونځ

د جُمعی او اخترونو لمونځ

د جَمعی لمونځ او امامت

 دجومات آداب 

نفلی لمونځونه

د تلاوت سجده

د جنازی احکام

ځنکدن او د جنازی غسل

کفن

د جنازی لمونځ

اسقاط

قبر او دجنازی خاورو ته سپارل

تعزیت ،دقبر زیارت او په مرګ باندې د صبر اجر